W dolinie Muminków

Znany na całym świecie cykl dziewięciu książek, przełożony na ponad 30 języków, zekranizowany w wersji filmowej, serialowej, zaadoptowany do teatru i radio, jeden z hitów wśród wieczorynkowych propozycji TVP, czyli Muminki! Dziwne istoty przypominające hipopotamy o antropomorficznych cechach mieszkające w odizolowanej oazie w której przyroda dostarcza ciągle nowych i emocjonujących wrażeń. Skąd Tove Jansson czerpała inspiracje do stworzenia tego wyimaginowanego świata? Przeanalizujmy pokrótce Muminki, ich życie i środowisko.

widok z Oravivuori

Muminki to bardzo miłe i gościnne stworzenia, do tego stopnia, że każdy nowy przybysz jest mile widziany i chętnie go goszczą. Jednocześnie za sprawą gór otaczających dolinę są odseparowani od reszty świata, mimo to nie czują chęci eksploracji reszty świata, utrzymywania kontaktów z nowymi stworzeniami. W dodatku same zastanawiają się dlaczego Włóczykij lubi samotność. Muminki moją też coś z Misia, bo zapadają w sen zimowy, po którym wracają do życia. Co gorsza rodzice Muminka śpią osobno – cóż za poprawność polityczna. Podobnie jak w utopijnym socjalizmie tu także jest raj. Faktycznie pracuje tylko Mama Muminka jako gospodyni domowa. Tata Muminka jest pisarzem i spisuje pamiętnik, czyli wykonuje nikomu nie potrzebną pracę intelektualisty na którą nie tylko, że nie ma wielkiego zapotrzebowania, ale i nie ma go wcale. Bo niby kto to miałby w tej dolinie czytać. Paszczak – przyjaciel rodziny – ciągle zbiera i kataloguje nowe rośliny. W dzisiejszym realiach pewnie uprawiałby zioło. Włóczykij najlepszy przyjaciel Muminka jest samotnikiem, obieżyświatem z nieco filozoficznym podejściem do życia. Ta postać musiała mieć pierwowzór w jakimś bezdomnym menelu (studentowi historii, albo filozofii któremu się nie udało). Jest jeszcze sam Muminek, którego zawsze porównywałem do kolegów nie najlepiej radzących sobie na lekcji wychowania fizycznego oraz jego koleżanka Migotka, która swoja aparycją odpowiadała nierozgarniętym zakochanym w sobie koleżankom. Aha, no i Mała Mi – mała, głupia, ruda i wredna – co tu więcej pisać.

Jak to teraz odnieść do Finów? Miasta fińskie, ba nawet dzielnice położone są w lesie. Cała Finlandia to jeden wielki las z jeziorami i nielicznymi miastami. W statystycznym fińskim mieście idąc z jednej dzielnicy do drugiej przechodzi się przez las. Czyli podobnie jak u Muminków występuje pewna separacja. Co prawda Finowie nie zapadają na sen zimowy, ale gdyby tylko było to w naturze człowieka, to czemu nie, albo mają bardzo długi dzień alb o noc – na dalekiej północy to nawet tylko dzień albo tylko noc. Czy śpią razem? Pewnie tak. Czy partnerzy relaksują się wzajemnie masażem? Już nie! Jest takie urządzenie, które widziałem tylko w Finlandii i zasadę jego działania prezentowała mi młoda i atrakcyjna Finka. Nazywa się kipukoukku, czyli fiński hak i wygląda tak:

Jako, że ani snu zimowego ani masażu nie mają w opcji, to mają Finlandię. Tak o wódce tu mowa. Ta mimo, że destylowana w Helsinkach, to dla rodzimej konsumpcji przewiduje znacznie mniej wersji smakowych niż na przykład dla polskich smakoszy tego trunku. W egzystencji podczas bardzo długich i bardzo zimnych nocy, a z czasem pewnie depresyjnych, alkohol stał się rozwiązaniem dla Finów. To znaczy oni twierdzą, że jest to problem, bo społeczeństwo pije za dużo. Ja tego nie widziałem i nie potwierdzam. Podobnie mówią dane statystyczne, które choć różnią się od siebie to wskazują, że u nas jednak pije się około litra czystego alkoholu na rok na głowę więcej. Z tego powodu w sklepach ogólnospożywczych alkohol do 4,7% kupimy wyłącznie od 9:00 do 21:00, natomiast trunki wysokoprocentowe >4,7% w państwowych sklepach monopolowych. Do tego ceny są bardzo wysokie. Piwo i wino razy cztery, wódka razy dwa (ta na myszach też).

Będąc za granicą zwykłem próbować lokalne alkohole, jeżeli ktoś ma podobne zwyczaje z papierosami to niech zapomni. W żadnym sklepie nie ujrzycie fajek za ladą, ani nad kasą marketu. Musicie podać konkretną nazwę, wówczas kasjerka wstuka numer przypisany waszej marce papierosów i dopiero z jakiegoś automatu wyskoczy świeża paczka fajek. Tak to wygląda, byle nie promować nikotyny i ograniczać spożycie alkoholu.

Jak taki naród spędza czas wolny? Oglądają skoki narciarskie, jeżdżą na nartach, chodzą na ryby w kaloszach Nokii, pocą się w saunach – to ostatnie bardzo polecam – ,ale także imprezują. Statystyczna posiadówka w Finlandii wygląda tak, że każdy przynosi swój alkohol i swoje jedzenie. Na razie jak u nas. Różnica polega na tym, że u nas pijemy wszystkie flaszki po kolei, moją, twoją , potem jego, a jak zabraknie to do nocnego biegniemy. Finowie w takiej sytuacji siadają ze swoją flaszką i swoimi ciastkami, chipsami, czy czymkolwiek co przyniosą, polewają sobie swój alkohol i zajadają swoje jedzenie. I tak wszyscy, alkoholu ubywa, niby stopień rozluźnienia atmosfery i integracji wzrasta z każdym kieliszkiem, a tu nie! Bez zmian. Oni tak mają i już.

Kalosze firmy Nokia, warto wiedzieć, że Nokia zaczynała od przetwórstwa drewna, przez produkcję gumy (w tym kaloszy i opon), następnie rozszerzyła działalność o kable telegraficzne, a później telefony.

W Finlandii nie trzeba się o zbyt wiele martwić, państwo jest bardzo opiekuńcze. Świadczenia niemal jak w socjaliźmie. Co potrzebujesz to masz od państwa. W efekcie jak ktoś czegoś potrzebuje to idzie do odpowiedniej instytucji i to dostaje. U nas do kolegi, sąsiada, znajomego, babci itd. My sobie pomagamy, oni nie, bo nie muszą. Efektem naszej pomocy jest dług wdzięczności, który trzeba spłacić, ale następuje też wzmocnienie relacji, więzi. Bo pomoc wymaga dialogu, czasu, odpłaceniu czymś równoważnym, no i flaszką bez której by się nie obyło – i jak to u nas – pijemy na dwóch, co jeszcze bardziej integruje. Tymczasem u nich tego nie ma, w efekcie integrować się można tylko na imprezach, które wyglądają tak jak opisałem. Aha, żeby nie było, to się tyczy statystycznego Fina, nie erasmusów, ani obieżyświatów, którzy nauczyli się rozlewać swój alkohol wszystkim.

Przyzwyczajenie do tego co swoje sięgnęło nawet tego co złe i przyszło z zachodu. Oprócz Macdonalda mamy na ulicach rodzimą odpowiedź Finów – Hesburger. Menu niemal takie samo, ceny wyższe, a jakoś na rynku się utrzymuje. 

Polsko-fińska para, u której miałem przyjemność być gościem opisywała relacje między ludźmi, imprezy i opiekuńczą rolę państwa oraz to jak ona się wdrażała w fińskie realia, które skwitowała następująco: „Jak będzie trzeba to państwo Cie nakarmi, się za Ciebie wysra i podetrze – tak tu mają”. Właśnie spowodowany tym egoizm i oziębłość w relacjach międzyludzkich Kamila wskazuje jako przyczynę licznych samobójstw w Finlandii. Jak licznych? W obiegowej opinii Finlandia miała prowadzić, ale już nie, tak było 4 dekady wcześniej. Znów można podejrzeć statystyki – są zadziwiające.

na szczycie Oravivuori z Państwem Lampinen :)

Kilka lat temu czekając na spotkanie w okolicach Metro Centrum usiadłem obok ulicznego grajka. Długie włosy, gitara, śpiewał rockowe covery. Po nich był jeden utwór którego nie znałem i do dzisiaj nie odnalazłem w sieci. Tyle z niego pamiętam:

Welcome to the Finland

the land of thousand lakes

Welcome to the Finland

the land of forests and the memories

Welcome to the Finland

the land of thousand suicides.......

Utwór był chwytliwy, wpadał w ucho, tak jak grajkowi wpadło 1 zł do futerału. Pojechałem, widziałem i zrozumiałem sens piosenki, którą słyszałem kilka lat wcześniej w centrum Warszawy.

na skalnym cyplu w Tampere

Tampere - taki fiński Manchester - polecam

Prom - miasto na wodzie

Drogę z Tallina do Helsinek zdecydowałem pokonać promem. W sumie była to najtańsza opcja. A że dotychczas nie płynąłem promem pełnomorskim to wybór wydawał się oczywisty. Bilet kosztował 28 euro, a po wmówieniu kasjerce, że jestem studentem i mam nie więcej niż 26 lat całe 5 euro mniej. 

mój kurs

zapowiedziany na tablicy prom Finlandia linii Eckero

Po przybyciu do Tallina pierwsze co zobaczyłem – poza wieżą telewizyjną – to flota promów przyklejonych do terminali. Tir którym przyjechałem z Rygi miał się właśnie okrętować na prom do Helsinek. Ogromne, żelazne bryły. Jak się potem okazało jakieś 25 metrów szerokości, 160 metrów długości i 9 pokładów. Tir za tirem wjeżdżają na pokład, jeden za drugim, gdzie to się mieści?! Pełne zrozumienie przyszło kolejnego wieczoru kiedy przyszedł czas na mój boarding. Jestem na miejscu w terminalu pasażerskim 2 godziny przed wypłynięciem z portu. Po drodze mijałem kolejkę dla tirów i samochodów osobowych. O ile pierwsza mnie nie dziwi, to ta druga jest dość specyficzna. Głównie Volvo, Saaby, ale i inne skandynawskie, zwłaszcza z nadwoziem combi, zapakowane po dach alkoholem, mięsem i słodyczami. 

Port jest wypełniony knajpami, sklepami i marketami specjalnie dla Finów. Tam znajdują 3 razy tańsze żarcie i picie niż u siebie w kraju. W terminalu pasażerskim analogiczna sytuacja. Ludzie z torbami, plecakami i wózkami na zakupy – takie wózeczki z dwoma kółkami z jakimi w Polsce starsze panie zwykły chodzić na bazar. Wszystko załadowane wódą i piwem. Na miejscu dowiedziałem, że to się nazywa „Tallin trip” - popłynąć, najeść się, napić i wrócić z zapasami na kolejny tydzień lub dwa. Wszystko przypomina ruch graniczny między Ukrainą, a Polską. Różnica jest taka, że nie jest to źródło dochodu tych ludzi, a sam proceder na tą skalę jest legalny. Zresztą Finowie są bardzo prawowici. Raczej nie byłem w wielu miejscach w których czół bym się tak bezpiecznie.

Wracając do samych promów. Pierwsze trzy pokłady zajmują tiry, kolejne dwa osobówki. Na szóstym jest supermarket, a na kolejnych dwóch kabiny pasażerskie. Ósmy pokład to jedno wielkie centrum rozrywki. Kluby z muzyką disco, knajpy, bary, kasyna, scena z muzyką na żywo, gdzie przez 2,5 godziny trwania rejsu cały czas zmieniają się wykonawcy, a publiczność w średnim wieku 40 – 50 lat szaleje na dancefloorze przy fińskich odpowiednikach Krzysztofa Krawczyka albo Ireny Santor. Wokół chodzą kelnerki, podają drinki i piwo. Ceny jak dla mnie zawrotne. Dla Finów jest tanio. Już w połowie rejsu niemal wszyscy dobrze wcięci. 

danceflour - jak widać jeszcze przez odbiciem odportu

w Finlandii takie automaty są wszędzie, na promie oprócz kasyna znaleźć je można w każdym wolnym miejscu

Może to nie prom do Szwecji, ale skojarzenie było jednoznaczne: "już na promie drinki i żarcie za darmo i non stop......"

W jednym z wygodnych foteli na kilkanaście minut przycinam drzemkę. Budzi mnie jakiś metaliczny, głuchy podźwięk. Budzę się i widzę kobietę koło 60-tki leżącą na ziemi, trzymającą się za głowę, a obok wywrócony metalowy kosz słusznych gabarytów. Mimo że miałem jakieś 15 metrów do miejsca w którym leżała, a sam byłem dość ospały i się nie śpieszyłem, to nikt przede mną do niej nie podszedł. Zapytałem czy wszystko dobrze, pomogłem wstać i tyle. Owa pani wywróciła się, bo była okrutnie napierdolona. Na promie w ogóle nie bujało, po prostu przegrała z grawitacją. Po wszystkim zastanawiałem się tylko, czy ja jej pomogłem, bo nie widziałem w odróżnieniu od pozostałych jaka jest pijana, czy tam taka znieczulica panuje. Po tygodniowej autopsji w Finlandii okazało się, że druga opcja jest bardziej trafna. W każdym razie po chwili starsza pani podeszła i podziękowała mi, a następnie ruszyła do baru po kolejnego drinka.

Jest jeszcze dziewiąty pokład, tzw. sundeck, poza walorami widokowymi i barem w miesiącach letnich funkcjonuje tam basem. Większa powierzchnia tego pokładu jest osłonięta szybami, poza nimi piździ niemiłosiernie!

Co do widoków z promu to dość spektakularnie – na tyle by zrobić zdjęcie – wygląda minięcie z innym promem, niewielkie wysepki u brzegu Helsinek z małymi fińskim, drewnianymi, czerwonymi domkami i saunami nieopodal, oraz manewr zawijania do portu w Helsinkach.

Jako puentę promowej podróży dodam fakt, iż pierwszą istotą z jaką miałem kontakt po wyjściu na ląd w krainie Muminków był słowacki cygan próbujący sprzedać mi lornetkę. Bo są rzeczy, które nigdy i nigdzie się nie zmienią...

Jurmala – nadmorski kurort Łotwy

My mamy Hel, Łotysze Jurmalę. I choć warto by było pokusić się o porównanie, to wstyd się przyznać, ale na Helu jeszcze nie byłem i mogę się tylko zobowiązać, że będę. Z informacji oczywistych wiem tylko, że Jurmala położona jest na półwyspie pomiędzy rzeką Lelupą, a Zatoką Ryską. Czyli nie taki klasyczny cypel, ale zawsze. Miasto – duże słowo – dziś ma około 55 tysięcy mieszkańców, ale ze względu na położenie i historię urbanizacji – również duże słowo – wygląda bardzo zaściankowo. Teren ten od lat znany był z walorów uzdrowiskowych. Szerokość półwyspu reguluje koryto rzeki sprawiając, że waha się od kilkuset metrów do kilku kilometrów.

jak widać mitologie lubią historię o herosie walczącym z potworem, któremu w miejsce odciętej głowy odrastają dwie

ozdoby po Wielkanocy jeszcze nie zniknęły, szczególnie, że prawosławna pascha ma 2 tygodnie poślizgu

Odzwierciedleniem takich warunków było powstawanie licznych, ale luźno rozrzuconych osiedli-uzdrowisk. Pierwszą falę rekonwalescentów uzdrowiska Rygi (bo administracyjnie nazwa Jurmala funkcjonuje dopiero od 1959 roku) przyjęły po wyprawie Napoleona na Moskwę w 1812, by z czasem stać się popularnym kurortem wśród turystów i oficjeli radzieckich. Chruszczow i Breżniew też tam bawili. Dziś jadąc podmiejskim pociągiem Ryga – Jurmala widzimy jak w lesie wyrąbywano co kilometr lub dwa kolejne miejsca na hotele. Układ stacji (zalecam pominięcie wersu): Zasulauks, Depo, Zolitude, Imanta, Babite, Lielupe, Bulduri, Dzintari, Majori, Priedame, Dubulti, Jaundubulti, Pumpuri, Melluži odzwierciedla rozwój Jurmali. Na półwyspie znajdują się głównie drewniane domki i hotele pasujące stylem do otaczających lasów, rzeki i morza. Spośród niech, szczególnie w Majori sporo jest secesji przylegającej do nadmorskiego deptaku. Pełno knajp i innych punktów gastronomicznych, za to brak wielkich betonowych inwestycji (wyłączając jedno postsowieckie dzieło architektury przy plaży tj. Baltic Beach Hotel & SPA Luxury i niewielkie osiedle z wielkiej płyty w schowane gdzieś w lesie jednego z osiedli) oraz Macdonaldów, przez co miejsce zachowuje swój urok. 

dawniej fabryka, dziś hotel

Symbolem miasta jest żółw – nie wiem czemu – nie występuje tam w naturalnym środowisku. 

Za nadmorskimi spędami nie przepadam, ale pobyt na jurmalskich plażach okazał się bardzo chilloutowy. Uzdrowisko w samej rzeczy, na pięknej plaży, przy morskiej bryzie, ciepłym słońcu i z piwkiem w ręku leczyliśmy kaca po ryskich imprezach nucąc „Perfect day” Lou Reed'a. To był idealny dzień.

w tle wspomniany hotel bałtycki, z zewnątrz tak brzydki, że nie mam żadnego zdjęcia postsowieckiego przybytku w całości

ŁOTWA, TRAIN FACE CZYLI KONTROLERZY KONTROLERÓW.

Drugi dzień imprezowania i zwiedzania Rygi. Razem z Blanką – Hiszpanką pracującą w Rydze u której miałem okazję gościć - zjeżdżamy zewnętrzną windą z 27 piętra hotelu Radisson w centrum miasta. Od razu wyjaśnię, że na przedostatnim piętrze jest droga i modna knajpa Skyline z widokiem na panoramę miasta i o ile nawet wstęp do owego wyszynku jest płatny, to windą z widokiem można do woli jeździć za darmo.

Do windy dosiadają się kolejne osoby w tym jedna para. Sympatyczną i uśmiechniętą blondynkę pytam:

• Przepraszam, skąd jesteś?
• Jestem miejscowa.
• Dziwne, zapytałem, bo się uśmiechasz, a ludzie tutaj tego nie robią
• tak wiem, może dlatego, że kilka lat mieszkałam w Stanach.......

Pierwsza rzecz na jaką zwróciłem uwagę jadąc pociągiem z Rygi do Jurmali – gdzie mieszkała Blanka to to, że ludzie w pociągu z sobą nie rozmawiają. Czekają na pociąg, palą, wsiadają i jest absolutna cisza. Wszyscy smutni, zawieszeni w czasoprzestrzeni, co bardziej rozrywkowa młodzież ma słuchawki na uszach i to w zasadzie byłby szczyt rozrywek w komunikacji miejskiej.

Na każde dwa wagony jest jeden konduktor, nawet w każdym wagonie jest podpisane dla niego miejsce. Kontroler po sprawdzeniu biletu zapisuje sobie skąd dokąd jedziesz, żeby tylko nie przejechać przystanku na gapę! Sporym utrudnieniem dla nich byłaby swoista roszada pasażerów, ale miejscowi tego nie robią, a turyści – jak ja - są łatwo rozpoznawalni. I to nie tylko kwestia plecaka.

Do tego na każdy pociąg jest kontrola ogólna, która sprawdza, czy niżsi szczeblem koledzy których rewirem są dwa wagony, kogoś nie pominęli. W roli kontrolerów dwuwagonowych są kobiety, zaś pociągowych panowie. Wszyscy charakteryzują się absolutnym brakiem humoru i języków obcych poza rosyjskim, którego z historycznych względów niechętnie używają.

Podczas jednego z takich przejazdów spotkaliśmy z Blanką jej znajomych – inną Hiszpankę i jej łotewskie towarzystwo które z racji bycia globtroterami – hipisami w kanon statystycznego Łotysza się nie wpisywało. Zaczęliśmy rozmawiać, śmiać się, każdy miał alkohol, więc po kilku minutach było jasne, że wieczorem jedziemy do nich na imprezę. Po chwili przyszła pani kontroler z absolutnym brakiem humoru i zmarszczek mimicznych wskazujących na to, że kiedykolwiek się śmiała. Zrobiła tzw. „train face” – kamienna twarz to chyba właściwy frazeologizm w j. polskim - i po łotewsku zaczęła się odgrażać, że to jest pociąg łotewski i tu się śmiać się nie wolno! Poznani Łotysze przetłumaczyli o co chodzi, wybuchł śmiech. Ona dalej z „train face” - nawet złości nie było znać - powtarzała jak katarynka to samo. Kulminacją wypadków w pociągu było, gdy o pomoc zwruciła się do kontroli ogólnopociągowej. Panowie również poinstruowali nas, że w łotewskich pociągach śmiech i rozmowy są zabronione, a spożywanie alkoholu podlega poważnym konsekwencjom prawnym. Jeszcze większy wybuch śmiechu został skomentowany z kamiennym wyrazem twarzy i bez żadnych emocji tym, że jesteśmy na niższym poziomie intelektualnym i kulturowym. To jest definicja „train face”! Najlepiej zobaczyć na własne oczy.

Nie wiem skąd u Łotyszów takie poczucie humoru.

Za to nie od dziś wiadomo, że za Rosjanami nie przepadają, a jest ich tam całkiem sporo, bo prawie 27 % społeczeństwa, tj. nieco ponad pół miliona. Towarzysze ze wschodu nie asymilują się, raczej nie uczą j. łotewskiego i po prostu tam żyją, bo zostali po ZSRR. Zeszłoroczne referendum doskonale pokazuje jak bardzo Łotysze pragną obecności Rosjan. 25 % społeczeństwa odpowiedziało się za uznaniem języka rosyjskiego za urzędowy. Widać „za” głosowali sami Rosjanie, i to nie wszyscy.

No nie do końca – a szkoda, bo to mogła być dobra puenta - przecież tylko pełnoletni uprawnieni byli do głosowania. Choć to i tak nie zmienia ogólnego obrazu relacji Łotysze – Rosjanie.

Na miejscu usłyszałem od innych obcokrajowców anegdotę o Łotyszach.

• Damian, wiesz dlaczego Łotysze na ulicy się do siebie nie uśmiechają?
• Nie wiem.
• Bo, jakby to robili to przez przypadek mogliby uśmiechać się do Rosjanina.

Ryga, piękne miasto z ciekawą historią i architekturą, ale o tym jest w każdym przewodniku i książce do historii.

 

targ rybny, niby nic niezwykłego, a suszone ryby jak kwiatki w wazonie

Pomnik Wolności - ciekawa historia budowy i symbolika (warto przeczytać o tym przed wizytą)

Dom Bractwa Czarnogłowych - niestety to rekonstrukcja, bo oryginał nie przetrwał wojny

Uliczki ryskie - idealna scenografia do filmów kostiumowych

bardzo wiekowa knajpa - ceny są równie wysokie jak wiek

Trzej Bracia - sztandarowy punkt wycieczek - po prawej najstarszy budynek mieszkalny w Rydze              (XV w.); pozostali bracia są z XVII wieku, obecnie mieści się tu Muzeum Architektury Łotwy.

 )

Blanka - wspomniana w poście koleżanka

27 piętro hotelu Radisson - nawet Pałac Kultury i Nauki widać :) - z dotychczas oglądanych darów narodu radzieckiego dla bratnich towarzyszy, ten w Warszawie wypada najlepiej

 P.S.
Dom kotów specjalnie pominąłem.

Depresja powyjazdowa

Każdy szanujący się backpacer powie, że tylko w drodze w pełni czuje, że żyje. Kiedy jest daleko od domu, każdy dzień jest większą lub mniejszą przygodą, bo to nie wczasy all-inclusive. Tu nie wiesz gdzie będziesz spał, czy w ogóle spał, co jadł, nawet czy w ogóle jadł. Nie wiesz kogo spotkasz, na pewno nie obsługę hotelową, która mówi po angielsku i robi wszystko, żeby umilić Ci pobyt, bo jej za to płacą. Za to każdy napotkany człowiek może być tak samo bardzo uprzejmy i pomocny jak też wredny i złośliwy. Spotkasz ludzi którzy sami zapytają czy Ci nie pomóc, bywa nawet, że dadzą coś do jedzenia, postawią piwo, zawiozą kilka kilometrów dalej niż sami jadą. W tych samych miejscach spotkasz najgorsze wszy żerujące na ludziach, nie pomogą pytani o drogę, udają że nie rozumieją, jak stawiasz plecak na przystanku i sprawdzasz rozkład, to tylko patrzą jak go zajebać. Nie wiesz nic! Idziesz w nieznane i jeśli nawet czytałeś wszystkie przewodniki, ostrzeżenia i relacje innych podróżników, to poza tymi samymi budynkami i ulicami, to będzie zupełnie inny świat. Bywa, że rodacy widząc polską flagę na poboczu dostają zawężenia pola widzenia, a w tym samym miejscu zatrzymują się Rumuni, którzy od kilku lat pracują w Katowicach i wracają na urlop w rodzinne strony. W tych samych polecanych, bezpiecznych knajpach można stracić zdrowie za sprawą beznadziejnego jedzenia, bądź latających krzeseł i butelek. Pomijając ekstremalne sytuacje, nawet codzienne czynności są ciekawe. Bywa, że zabawne. bo wyglądają inaczej niż u nas, bo są zupełnie inne. W takim klimacie backpacker czuje się dobrze.

Niestety przychodzi ta chwila kiedy pieniądze się kończą, albo jesteśmy daleko od domu i ze względów logistyczno-finansowych nie możemy olać biletu powrotnego i po prostu kupić kolejnego, najlepiej z innego miejsca za tydzień albo dwa, w ogóle to lepiej za miesiąc tyle, że nie za 20 zł, a za 1200 zł.

Powrót do rzeczywistości jest zazwyczaj dołujący. Znane od lat ulice, knajpy, raczej nic się nie zmieniło, zwłaszcza w „moim” robotniczym mieście. Za nikim się stęsknić nie zdążyłem, ani nikt za mną, bo wszyscy przywykli, że więcej mnie nie ma niż jestem. Zresztą nawet jak siedziałem prawie cały rok w kraju to i tak w nieodległym Lublinie, gdzie zafrasowany nauką, baletami i piciem kontakt z domem ograniczyłem do jednego telefonu na niedzielnym kacu oglądając powtórkę must be jak oni śpiewają pod lodem i tańczą na błocie, czy jakoś tak.

Powrót sprowadza się do normalnego życia. Brak stałej pracy, bo 3 – 4 miesiące w ciągu roku to nie urlop, sprawia, że za każdym razem trzeba zaczynać od nowa. Jeżeli szukanie pracy się przedłuża, to ucieka się w kolejny wyjazd za ostatnie oszczędności, bo co ja tu będę robił, jak pracy nie ma. Uczelnia? Przecież, to już żaden prestiż. Jak mówię, że robię doktorat, to się na osiedlu pytają, czy mogę już recepty wypisywać. Pisał pracę? Czytam, notuję, tworzę jakieś teorie, modele, ale weny do pisania dysertacji nie mam.

W takim wypadku szukanie pracy ogranicza się do krótkoterminowych fuch na budowie. Popracować kilka tygodni max, zarobić swoje i w trasę. Jest jeszcze ciekawsza opcja. Wyjechać do pracy za granicę, byle do miasta! Bo wieś za granicą zazwyczaj oznacza odcięcie od życia i skoncentrowanie się na pracy i czynnościach fizjologicznych. To znaczy rozrywki też są, np.: wódka i wódka, a i jeszcze wino, piwo też jest. W mieście, to i jakieś zabytki, ulice, knajpy. Można poznać ludzi poza koleżkami z pracy i współlokatorami. To dużo, bo kontakty to możliwości. Lokalni znajomi na pewno pokażą kilka ciekawych miejsc w okolicy, zaproszą na imprezę na której pozna się zwyczaje kulinarne i alkoholowe obcokrajowców – wszędzie są inne. Odnotuje się kilka ciekawych spostrzeżeń odnoście nowej nacji. Same plusy.

Stało się, znalazłem pracę! Stałą. Siedzę przy biurku, wciskam klawisz w komputerze i rozmawiam przez telefon. Pierwszy raz w życiu odprowadziłem ZUS, GUS i inne, na co to w ogóle idzie? Po co mi emerytura, jak przy tym trybie życia to najdalej przy 50-tce połowa organów przestanie działać, a druga połowa będzie na wykończeniu..... no tak, bo ta pierwsza już ledwo zipie. I tak siedzę od 8:00 do 16:00, a każdy dzień wygląda tak samo. To się chyba nazywa stabilizacja, czy jakoś tak. Czyli to co dawne, myślące poważnie o życiu i o mnie partnerki bardzo by uważały. I jak sobie pomyśle, że tak wyglądać ma reszta mojego życia to dziękuję bardzo. Wiem, co jutro, wiem co za tydzień. Nie! Moment, wiem co za rok, za dwa, pięć i dziesięć. Wegetacja, zarabianie pieniędzy, 30 lat kredytu na dom, choć jak ostatnio policzyłem to i z tym będzie problem!, 15 letni samochód dla klasy średniej w gazie i statystyczna żona tyjąca coraz bardziej po ślubie – bo się już starać nie musi.

Kurwa! No co w tym dobrego? Jest się zakładnikiem własnych decyzji, kredytu, związku i innych zobowiązań. Nie można powiedzieć pierdole i po prostu wyjechać.

Właśnie zacząłem się pchać w takie życie. Każdy dzień taki sam, każdy tydzień taki sam, za chwile okaże się, że i każdy miesiąc i każdy rok. Nie....tyle to raczej nie wytrzymam. I tak już cztery miesiące. Póki co czekam, aż się cieplej zrobi, jakiś urlop, jakiś wyjazd byle dalej, byle coś innego, nowego, nieprzewidywalnego. Tylko patrzę jak stąd spierdolić. 

Belgrad

Pralnia we Brnie

Raczej większego zaskoczenia nie wywołam mówiąc, że na wielu balach byłem i w wielu lokalach piłem, czy to w kraju, czy za miedzą – tak w Arenie też – ale w takiej knajpie byłem pierwszy raz.

W czeskim Brnie – tak ładne miasto, zdecydowanie polecam – podobnie ja w innych miastach na tym tripie spaliśmy w ramach CouchSerfing. I tym razem host zabrał nas na miasto i skończyło się w knajpie, tym razem nie na zwykłym piciu.

Wchodzimy do środka, bar, taborety, trzy stoliki na krzyż. Wchodzimy dalej, po bokach korytarza stoją pralki, w powietrzu czuć proszek do prania i wilgoć. Idziemy dalej powietrze staje się gęste jak w klubie bilardowym, dym - nie tylko tytoniowy i głos jakiejś spikerki w tle. Ale mordownia!

Pralnia

Tam codziennie odbywa się konkurs wiedzy ogólnej, kilka serii pytań z kilku losowych kategorii. Od polityki, przez historię i geografię po życie codzienne. Niewielka sala zawalona stolikami, przy każdej jedna drużyna 6 – 12 osób. W sumie było 12 drużyn. Moja nazywała się: „Chce se mi zvracet' - translacja we własnym zakresie – nie, to nie ja wymyśliłem. Po 2 godzin picia i odpowiadania na pytania nasza drużyna, tzn, Ania, ja, Janek – nasz host, dwie Katki i Karl zajęliśmy czwarte miejsce. Szału nie ma, ale warto powiedzieć o co graliśmy. W tym permanentnym quizie stawką jest zapłacenie połowy rachunku za stolik, co sądząc po frekwencji i zaangażowaniu uczestników – a był wtorek – było dość mobilizujące. 

Taki pomysł na knajpę/pralnię, właściwie nie wiadomo co, a mimo wszystko bardzo pozytywne miejsce na wieczór w Brnie, które samo w sobie jest śliczne. Start codziennie o 18:00. Warto przyjść godzinę wcześniej by zająć stolik. Aha, jakby ktoś się wybierał bez czeskiego tłumacza, to w środy jest quiz in english version for foreigners, wówczas schodzą się głównie Erasmusi.

Polecam, tak jak samo Brno.

Słowackie Tatry – po prostu lepsze

Dlaczego? Pomijając powierzchnie słowackich Tatr, długość szlaków i ilość tras zjazdowych, lepszą infrastrukturę, atrakcyjne ceny itp., to narzekać można tylko na to, że jest trochę dalej, choć niekoniecznie. Poprad – czyli słowacki odpowiednik Zakopanego, dorobił się już lotniska, autostrady i kolejki wąskotorowej dowożącej turystów i miejscowych na szlaki i trasy zjazdowe w Tatrzańskiej Łomnicy, Starym Smokowcu, czy Štrbské Plesie. 

Elektryczka na stanicy Stary Smokovec

trasy i cennik

Do tego sam Poprad prezentuje się o niebo lepiej niż Zakopane. Rynek miejski, knajpy i sympatyczne uliczki. Jedynym minusem są pozostałe po socjalistycznym dobrobycie bloki z wielkiej płyty. Na szczęście są na obrzeżach miasta i raczej nikt przyjezdny poza turystą mojego pokroju idącego po wino i kabanosy do Lidla tam nie trafi. 

centrum Popradu

Choć jeśli pomyślę to autostrada okazała się sporym utrudnieniem w łapaniu stopa. Przy próbie wyjechania z Popradu zwinęła nas policja za stopowanie na autostradzie. Na szczęście obyło się na pouczeniu i zawiezieniu nas kilka kilometrów dalej na stację benzynową, gdzie po chwili wsiedliśmy do tira z drewnem jadącego do fabryki celulozy w Ruzomberoku. A stamtąd to już z górki.

Stąd zabrała nas policja

ale za to przy takich widokach, na pierwszym planie Slavkovsky stit

Wracając do słowackich Tatr. Ceny. Trudno jest mi porównywać z Zakopanem, bo w ferie zimowe w polskiej zimowej stolicy nie byłem. Ale w szczycie sezonu zimowego, przy największym oblężeniu znalezienie pokoju z łazienką, TV i internetem Wi-Fi w cenie 13-15 euro za osobę od ręki wydaje mi się mało realne. Prawdę mówiąc, to jechałem do Starego Smokowca (jeszcze wyżej) z przeświadczeniem, że będzie ciężko coś znaleźć w „średnich” cenach. Nawet na miejscu bardzo życzliwa Pani z informacji turystycznej powiedziała, że tanio w sezonie to nic nie znajdziemy. A za ile da się najtaniej? Po wykonaniu kilku telefonów do schronisk i pensjonatów, przedział cen otwierał się od 13 euro za dobę. Niezbyt tanio jak dla mnie, ale biorąc pod uwagę, że to był szczyt sezonu (dzieci miały ferie) i w dodatku weekend, to 15 euro za wspomniany wyżej pokój potraktowałem z umiarkowanym optymizmem.

widok z okna na stację elektryczki  (na pierwszym zdjęciu widać to okno)

Co do kosztów wyciągów narciarskich, cen za bardzo nie pamiętam, ale można po europejsku kupić sobie skipass na wszystkie stoki, a nie tak jak u nas, na każdy osobno. Przynajmniej właśnie taka opinia utarła się o polskich stokach. 

Ania na środku Popradskiego Stawu

Chata Popradske Pleso, w tle Popradska Wieża

Minusy samych gór?

W Tatrach u południowych sąsiadów nie można wychodzić zimą w góry powyżej schronisk. Szkoda. Chociaż jak się w polskich wiadomościach ogląda wycieczki szkole pogrzebane przez lawinę, to może i dobrze, w każdym razie zdecydowanie rozsądnie.